شیوع خطر سوءتغذیه PEM و کم وزنی در سالمندان آسایشگاههای دولتی و خصوصی که بر خلاف کمبود ویتامین A از کمبود شدید ویتامین D رنج می برند و هشدار جدی

در این مطالعه مقطعی، توصیفی-تحلیلی، تمامی سالمندان واجد شرایط ورود به مطالعه (سن 60 سال تمام یا بالاتر، قادر به ایستادن(تنهایی یا با کمک افراد) و تمایل به شرکت در پژوهش و خونگیری (134 سالمند)) از آسایشگاه های خصوصی شهر تهران (نمونه گیری خوشه ای) وارد مطالعه شدند. اطلاعات عمومی شامل اطلاعات جمعیت شناختی، وضعیت ابتلا به بیماری ها، نوع داروهای مصرفی و استفاده از وسائل کمک حرکتی-جانبی از طریق پرسشنامه و مشاهده پرونده برای هر سالمند انجام شد. اندازه گیری های تن سنجی شامل قد ایستاده و قد زانو ( برای سالمندان دارای ناتوانی های بدنی)، وزن، دور کمر، دور باسن، محیط دور بازو، محیط دور ساق پا توسط یک فرد صورت گرفت. در بررسی ارزیابی انرژی و ریزمغذی های دریافتی از روش یاد آمد خوراک24 ساعته (2 روز عادی و 1 روز تعطیل) بر اساس برنامه هفتگی، از مسئول تهیه خوراک روزانه برای هر سالمند پرسیده شد و به کمک نرم افزار 4NUTRITIONIST مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. ارزیابی از نظر وجود یا خطر سوء تغذیه و فعالیت‌های معمول روزانه به ترتیب با پرسشنامه های MNA و Katz و کاوش های آزمایشگاهی شاملhs-CRP، 25- هیدروکسی ویتامین 3D سرم، رتینول، بتاکاروتن سرم، برای تمامی سالمندان راه یافته به مطالعه انجام شد. در تجزیه و تحلیل آماری داده ها از نرم افزار 19 SPSS.Ver. استفاده شد. از آزمون Kolmogorov-Smirnov توزیع نرمال داده های کمی مورد بررسی قرار گرفت و داده ها بصورت میانگین و انحراف معیار و درصورت عدم توزیع نرمال متغیرهای کمی داده ها بصورت میانه و دامنه میان چارکی گزارش شد.برای مقایسه نسبت متغیرهای کیفی بر اساس جنس با استفاده از آماره کای 2 و یا آزمون دقیق- فیشر(Fisher exact) و در متغیرهای کمی در شرایط نرمال بودن توزیع از آزمون t- مستقل (independent t-test) و در شرایط نرمال نبودن توزیع، از آزمون مان-ویتنی Mann–Whitney استفاده شد. از طرفی برای مقایسه متغیرهای کمی میان بیش از دو گروه مستقل در شرایط نرمال بودن توزیع ، آزمون آنالیز واریانس یک طرفه (ANOVA) و در صورت غیر نرمال بودن، آزمون کروسکال والیس Krauskal-Wallis H به کار گرفته شد. برای مقایسه میانگین انرژی و مواد مغذی دریافتی در مردان و زنان با مقادیر توصیه شده RDA از آزمون One Sample t-test، استفاده گردید. وجود ارتباط بین دو متغیرکمی با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون (Pearson) ارزشیابی شد.براساس نتایج مطالعه حاضر، از 244 سالمند، بیش از 40 درصد مرد و 7/65% زن با میانه سنی 81 سال، بودند. کمتر از 30 درصد از کل جمعیت بیسواد (6/27%) و 6/96% مردان بازنشسته مستمری بگیر و 9/65% زنان خانه دار بودند. از 7/9% سالمندان سیگاری،2/15% مردان بین 14-6 نخ سیگار در روز به مدت حداقل یکسال می کشیدند. نزدیک به نیمی از سالمندان از دندان مصنوعی و کمتر از 10 درصد از سمعک استفاده می کردند. درصد جراحی آب مروارید و آب سیاه در این مطالعه به ترتیب کمتر از 30و 35 درصد بود. میانگین وزن و قد و دور کمر به دور باسن در مردان و زنان سالمند ساکن خانه های دولتی و خصوصی تفاوت آماری معناداری نداشت. میانگین دریافت انرژی و اغلب مواد مغذی در مردان بیشتر از زنان بود، کفایت دریافت غذا در سالمندان نشان داد که دریافت ویتامین3D ، بتاکاروتن، فولات، روی و منیزیم و کلسیم ( تنها در زنان) کمتر از میزان توصیه شده RDA بود. 9 در بررسی حاضر، 9/11 و 5 درصدسالخوردگان خانه های سالمندان خصوصی و دولتی به ترتیب سوء تغذیه آشکار داشتند و 7/62 و 45درصد در معرض خطر سوء تغذیه بودند. غلظت سطح سرمی 3D در تمامی سالمندان ناکافی بود. سطوح ناکافی ویتامین 3D و کمبود آن به ترتیب بیش از 15 و 60 درصد بود. غلظت رتینول سرم کمتر از μmol/L 35/0، تنها در 7/3 درصد از زنان سالمند و کمبود خفیف این ریزمغذی در 9/62% زنان و 1/37% مردان سالمند مشاهده شد. بیش از 50 درصد سالمندان کم وزن و حدود 15 درصد پر وزن و فربه بودند.نتایج مطالعه نشان داد، شیوع خطر سوءتغذیه PEM و کم وزنی در سالمندان آسایشگاههای دولتی و خصوصی تحت پوشش بهزیستی شهر تهران بالا است. بر خلاف کمبود ویتامین A و بتاکارتون، سالخوردگان از کمبود شدید ویتامین D رنج می برند. نظر به اهیمت تغذیه در دوران سالخوردگی و شیوع بالای در معرض خطر سوء تغذیه، مصرف انواع داروها، وجود بیماری های مزمن در سالخوردگان، در کنار آن کاهش غلظت سرمی و عدم کفایت دریافت برخی ریز مغذی ها از رژیم غذایی دریافتی، انجام برنامه های مداخلات تغذیه ای بر پایه غنی سازی با حامل غذایی متناسب سالمند و پیگیری اجرائی آن توسط مسئولین سازمان بهزیستی کشور می باشد.زمینه اول  پیشنهادات اصلاحی در جهت رفع کمبود های تغذیه ای 1- مطلع نمودن مراجع تصمیم گیری خصوصاً سازمان بهزیستی کشوراز اصول تغذیه در دوران سالمندی. نظر به اینکه سازمان بهزیستی کشور برنامه غذایی سالخوردگان ساکن آسایشگاه ها را تنظیم و در اختیار مراکز قرار می دهد و آسایشگاه ها ملزم به رعایت آن می باشند، لذا مطلع نمودن این سازمان ها از اصول تغذیه این دوران ضروری به نظر می رسد. 1-1- اصلاح رژیم غذایی دریافتی (افزایش میزان ریزمغذی های اساسی به ازای افزایش انرژی دریافتی مورد نیاز) و کاهش فاصله زمانی بین وعده های غذای با گنجاندن میان وعده ها، محدودیت موادغذایی پرچرب، گنجاندن مواد غذایی غنی از 3W و 6W و دریافت مکمل غذایی حاوی فیبر گیاهی جهت بهبود عملکرد حرکات روده ای یا دریافت مکمل غذایی در برنامه غذایی سالمند توصیه می شود. 1-2- پایش مداوم وضعیت وزن بدن، شناسایی و کنترل عوامل تاثیر گذار در بروز کاهش و افزایش وزن در تمامی سالمندان و رسیدن به وزن مناسب و حفظ آن (هم در سالخوردگان که کم وزن بودند و هم در مردان سالخورده با چاقی شکمی بالا) با اصلاح رژیم غذایی دریافتی در زمینه تنوع و تعادل غذایی پیشنهاد می شود. 1-3- با توجه به کمبود دریافت بتاکاروتن، ویتامین های D، 6B، فولات، روی و منیزیم در هر دو جنس، کلسیم در زنان سالخورده و کاهش غلظت سرمی ویتامین 3D و بتاکاروتن در تمامی سالخوردگان،مصرف مکمل مولتی ویتامین- مینرال و ارزیابی وضعیت غلظت سرمی این ریز مغذی ها درکنار دریافت رژیم غذایی و اجرای سیاست هایی برای غنی سازی مواد غذایی با در نظر گرفتن نوع حامل متناسب مصرف سالمند توصیه می شود. 2- شناسایی سالخوردگان در معرض خطر سوء تغذیه یا مبتلا به سوء تغذیه 2-1- با توجه به اینکه شیوع در معرض خطر سوء تغذیه PEM بر مبنای پرسشنامه MNA در سالمندان این پژوهش بالا بود، هشدار جدی برای مسئولین و مراقبین بهداشتی مراکز می باشد، تا اهداف بهداشتی و مراقبتی خود را جهت تامین نیازهای سالمندان معطوف نمایند. همچنین از حمایت های تغذیه ای در این خصوص می توان به اصلاح رژیم غذای مصرفی (برنامه غذایی متناسب با نیاز سالمند) و تکمیل پرسشنامه MNA، هنگام پذیرش سالمند، جهت جلوگیری از پیشرفت و تشخیص به موقع احتمال سوء تغذیه پیشنهاد می شود. 2-2- در زمینه ناتوانی زنان سالمند در انجام امور روزانه خود بر مبنای نمایه Katz، توجه و اهتمام سازمان بهزیستی به این امر مهم برای تامین امکانات توانبخشی برای مراکز سالمندان و برنامه ریزی های منطبق با نیازهای سالمندان ضروری است. 2-3- غربالگری، پایش مداوم، ارزیابی مشکلات سالمندان و تعیین نیازهای تغذیه ای همراه با اصلاح رژیم غذایی دریافتی به علت شیوع بالای بیماری های مزمن و مصرف متعدد داروها به موازات افزایش سن، جهت حفظ سلامتی و کاهش تظاهرات بالینی بیماری ها پیشنهاد می شود. زمینه دوم  پیشنهادات اصلاحی در بررسی وضعیت سلامت سالخوردگان 1- به دلیل وجود بیماری های زمینه ای مرتبط با افزایش سن و مصرف متعدد داروها و به دنبال آن خطر سوء تغذیه، اصلاح رژیم غذایی دریافتی می تواند در کنترل بهبود بیماریِ دیابت در سالخوردگان به همراه دارو درمانی موثر باشد. همچنین اندازه گیری c1HbA که میانگین قند خون و کنترل بهتر آن طی 3-2 ماه گذشته را در مدت طولانی تری نشان می دهد، پیشنهاد می شود. 2- به دلیل پاسخ های التهابی متفاوت در افراد سالمند، عدم یکسان سازی بیشینه غلظت پلاسمایی در یک زمان در سالمندان (یکنواختی زمان در خونگیری) و مقطعی بودن مطالعه (وجود عوامل مخدوشگری نظیر سابقه بیماری های قلبی-عروقی، سرطان...) غلظت سرمی hs-CRP در سالمندان حاضر در پژوهش بالا بود. بنابراین مطالعات دیگری با حجم نمونه بالا و اندازه گیری متناوب hs-CRP و کنترل عوامل مخدوشگر در زمان های مختلف، پیشنهاد می شود. 3- با توجه به بالا بودن کم خونی ناشی از بیماری های مزمن و التهابی در سالمندان حاضر در پژوهش، با بررسی و درمان بهینه بیماری های مزمن، میتوان شیوع این نوع کم خونی را به حداقل رساند و افت فیزولوژیکی ناشی از آن را تا حدودی در سالخوردگان بهبود بخشید. 4- جهت شناسایی دقیق تر سالخوردگان مستعد به عفونت های ادراری و تنفسی استفاده از روش های تشخیصی-طبی دقیق تر، پیشنهاد می شود، تا مراقبت های بهداشتی و اقدامات درمانی به موقع برای این قشر صورت گیرد. 5- انجام مطالعات ملی دقیق تر برای شناخت بهتر زنان مسن و همچنین نیاز سنجی در مورد خدمات مورد نیاز سالخوردگان به تفکیک جنسیتی و در نظر گرفتن پوشش های بیمه ای جامع، تدوین آموزش ساده و قابل فهم به زنان قبل و بعد از سن سالمندی، ارزیابی مسمتر از وضعیت سلامت زنان سالمند و مراقبت های بهداشتی، پیشنهاد می شود. 6- استفاده از دندان مصنوعی در بیشتر سالخوردگان، نیاز به آموزش مناسب مراقبین بهداشتی در مراکز، جهت آگاهی در راستای بهداشت دهان و دندان، معاینه مداوم دندان ها توسط پزشک، درمان به موقع بیماری های دهان-دندان و اصلاح رژیم غذایی دریافتی (تهیه غذایی با چگالی مواد مغذی بالا همراه با بافت نرم) می باشد. 7- با توجه به کم شنوایی در سالخوردگان و استفاده کم از سمعک در سالمندان حاضر در پژوهش آموزش مناسب در جهت استفاده صحیح و مراقبت از آن، درکنار بهبود ارائه خدمات بیمه ای، می تواند در افزایش استفاده کنندگان از سمعک تاثیر گذار باشد. 8- بالا بودن جراحی آب مروارید و آب سیاه در سالخوردگان حاضر در بررسی، جهت شناسایی زودرس و درمان به موقع این بیماری ها، غربالگری مناسب، کنترل عوامل خطر بیماری های زمینه ای مرتبط با افزایش سن و معاینات مداوم چشم ها در این قشر پیشنهاد می گردد.

مشخصات طرح مرتبط:
مجری اصلی: سکینه شب بیدار   |   تاریخ اتمام طرح: ۱۳۹۶/۶/۳۰   |   کد طرح: 93-03-161-27270


CAPTCHA code
دفعات مشاهده: 92 بار   |   دفعات چاپ: 34 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر